Sana yaranmak ne demek ?

Arda

New member
Akşam Zeynep'e durumu anlattı.

“Eskiden hayır demek bana insanları kaybetmek gibi geliyordu,” dedi. “Şimdi bazen hayır demenin ilişkiyi daha dürüst hâle getirdiğini düşünüyorum.”

Zeynep ona şu soruyu sordu:

“Peki, herkes seni sevmezse ne olacak?”

Murat gülümsedi.

“Herhâlde yine yaşamaya devam edeceğim.”

Bu küçük cevap, onun için büyük bir değişimin işaretiydi.

Çünkü insanın kendine güvenmesi, herkesten bağımsız yaşaması veya kimseyi önemsememesi anlamına gelmez. İnsan sosyal bir varlıktır. Kabul görmek, sevilmek ve ait hissetmek hepimizin ihtiyaç duyabileceği duygulardır. Ancak bu ihtiyaçlar, kendi değerlerimizi sürekli başkalarının tepkilerine göre değiştirmemize neden olduğunda sorun ortaya çıkar.

Bir insanın sizi eleştirmesi, mutlaka değersiz olduğunuzu göstermez. Birinin sizinle aynı fikirde olmaması, onunla ilişkinizin bitmesi gerektiği anlamına gelmez. Herkesi memnun edememek de başarısızlık değildir.

Bazen doğru bir karar, birilerinin hoşuna gitmeyebilir. Bazen dürüst bir cevap, beklenen cevaptan daha az alkış alabilir. Bazen de başkasına yardım etmenin en iyi yolu, onun her istediğini yapmak yerine gerçekçi bir sınır koymaktır.

Murat bunu öğrendikçe daha az insanı memnun etmeye çalışıyor, buna karşılık kurduğu ilişkilerde daha açık ve tutarlı davranıyordu.

8. Bölüm: Sana Yaranmak mı, Sana Değer Vermek mi?

Aradan altı ay geçti. Belediyenin pazar yeri projesi, esnafın görüşleri alındıktan sonra yeniden düzenlendi. Bazı dükkânların yerleri değiştirildi, kira seçenekleri yeniden değerlendirildi ve yük indirme alanları genişletildi.

Nihat Bey, Murat'ın önerilerinin bir bölümünün uygulandığını görünce bir gün dükkânına uğradı.

“Toplantıda söylediklerin işe yaradı,” dedi. “Başta fazla itiraz ettiğini düşünmüştüm ama bazı noktaları iyi hesaplamışsın.”

Murat teşekkür etti.

Eskiden böyle bir övgüyü günlerce düşünür, Nihat Bey'in gözünde yükseldiğini hissederek mutlu olurdu. Şimdi ise bu sözleri memnuniyetle karşıladı ama kendi değerini yalnızca o cümleye bağlamadı.

Nihat Bey ayrıldıktan sonra dükkâna Selim Öğretmen geldi.

“Ne oldu, Murat? Bugün yüzün gülüyor.”

Murat olanları anlattı.

Selim Öğretmen çayından bir yudum aldı.

“Birinin takdirini kazanmak güzel şeydir. Ama insanın bütün hayatını takdir toplamak üzerine kurması yorucudur.”

Murat başını salladı.

“Sanırım aradaki farkı yeni yeni anlıyorum hocam. Eskiden beni öven herkesin yanında kendimi değerli hissediyordum. Bana karşı çıkan herkesin yanında da eksik olduğumu düşünüyordum.”

“Peki, şimdi?”

“Şimdi insanların düşüncelerini dinliyorum ama kendi değerlendirmemi de yapıyorum. Hatalıysam düzeltmeye çalışıyorum. Haklı olduğumu düşünüyorsam da sırf biri kızacak diye hemen vazgeçmiyorum.”

Selim Öğretmen gülümsedi.

“İşte mesele bu.”

Sohbet ilerledikçe Murat, yaranmakla değer vermek arasındaki farkı daha iyi anladı.

Birine değer vermek, onun duygularını dikkate almak, ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak ve gerektiğinde yanında olmaktır. Yaranmak ise kişinin onayını kazanmak uğruna kendi düşüncelerini, sınırlarını veya ilkelerini sürekli geri plana atmaktır.

Birine saygı duymak için onun her sözünü doğru kabul etmek gerekmez. Birini sevmek için bütün isteklerini yerine getirmek zorunda değilsiniz. Bir iş yerinde başarılı olmak için yöneticinizin her kararını savunmanız gerekmez.

Sağlıklı ilişkilerde insanlar birbirlerini memnun etmeye çalışabilirler ama bu çaba karşılıklı anlayışa dayanır. Taraflardan biri sürekli ödün veriyor, diğeri ise sürekli onay bekliyorsa ilişkide bir dengesizlik oluşabilir.

Üstelik yaranmanın sonuçları yalnızca kişiyi etkilemez. Bir ailede herkes bir kişinin öfkesinden korktuğu için susuyorsa sorunlar büyüyebilir. Bir iş yerinde çalışanlar yöneticiyi memnun etmek için hataları gizliyorsa şirket yanlış kararlar alabilir. Bir arkadaş grubunda kimse dışlanmamak için düşüncelerini söylemiyorsa gerçek bir yakınlık kurmak zorlaşabilir.

Bu nedenle bazen bir kişinin dürüstçe itiraz etmesi, herkesin başını sallamasından daha değerlidir.

9. Bölüm: Peki, İnsan Yaranmadan Nasıl İlişki Kurar?

Murat'ın hikâyesi bize bir gecede değişmenin mümkün olduğunu anlatmıyor. O da zaman zaman eski alışkanlıklarına dönüyor, birinin kendisine kızmasından endişeleniyor ve bazı konuşmalardan sonra söylediklerini tekrar tekrar düşünüyor.

Fakat artık kendisini gözlemlemeyi öğrenmiş durumda.

Birisi ondan bir şey istediğinde hemen evet demek yerine önce düşünüyor. Gerçekten yardımcı olmak isteyip istemediğini, imkânlarının buna uygun olup olmadığını ve kabul etmediğinde neden suçluluk duyduğunu anlamaya çalışıyor.

Bir anlaşmazlık yaşadığında da karşısındaki kişiyi düşman olarak görmemeye gayret ediyor. Önce dinliyor, sonra kendi düşüncesini açıklıyor. Gerekirse fikrini değiştiriyor ama bunu sırf karşı tarafı memnun etmek için yapmıyor.

Bu yaklaşım, gündelik hayatta uygulanabilecek birkaç basit alışkanlıkla güçlendirilebilir:

Kendi düşüncenizi tanıyın.

Bir konuda hemen başkasının fikrine katılmadan önce kendinize zaman tanıyın. “Ben gerçekten böyle mi düşünüyorum, yoksa anlaşmazlık çıkmasın diye mi kabul ediyorum?” sorusu bile farkındalık sağlayabilir.

Hayır demeyi saygısızlıkla karıştırmayın.

Bir isteği yerine getiremiyorsanız bunu açıkça ve nezaketle söyleyebilirsiniz. “Bu konuda yardımcı olmak isterdim ama şu anda mümkün değil” demek, karşınızdaki kişiye değer vermediğiniz anlamına gelmez.

Övgü ile özdeğerinizi birbirinden ayırın.

Takdir edilmek güzeldir ama eleştirilmek de her zaman başarısız olduğunuz anlamına gelmez. İnsanların tepkilerini dikkate alın, fakat kendinizle ilgili bütün kararları onların düşüncelerine bırakmayın.

İlişkilerin karşılıklılığına dikkat edin.

Hep siz mi arıyorsunuz? Hep siz mi özür diliyorsunuz? Bir sorun olduğunda yalnızca siz mi çözüm üretmeye çalışıyorsunuz? Bu sorular, ilişkinizdeki emeğin ne kadar dengeli olduğunu anlamanıza yardımcı olabilir. Elbette her ilişkinin dönem dönem farklı ihtiyaçları olur; önemli olan, tek taraflı fedakârlığın sürekli bir düzene dönüşmemesidir.

İtiraz ederken çözüm de sunun.

Murat'ın belediye toplantısında yaptığı gibi, bir sorunu belirtirken alternatif önermek tartışmayı verimli hâle getirebilir. Ancak her itirazın mutlaka bir çözüm içermesi gerekmez. Bazen bir haksızlığı dile getirmek veya bir sınırı belirtmek de başlı başına önemlidir.

Başkalarının duygularını önemseyin ama bütün sorumluluğunu üstlenmeyin.

Birinin üzülmesi, otomatik olarak yanlış yaptığınız anlamına gelmez. Kırıcı davrandıysanız özür dilemek gerekir. Ancak yalnızca kendi kararınızdan hoşlanmadığı için birinin hayal kırıklığı yaşaması, kararınızı mutlaka değiştirmeniz gerektiğini göstermez.

Bütün bunların temelinde tek bir düşünce bulunuyor: İyi insan olmak, herkesin istediği insan olmak demek değildir.

Son Söz: İnsan Kendine Yaranmayı Öğrenebilir mi?

Arkadaşlar, Murat'ın hikâyesinin sonunda size kesin bir hüküm vermek istemiyorum. Çünkü hepimiz farklı ilişkilerde farklı davranabiliyoruz. Bazen sevdiğimiz birini kırmamak için susuyoruz, bazen işimizi kaybetmemek için düşüncemizi açıklamıyoruz, bazen de yalnız kalmaktan korktuğumuz için istemediğimiz şeyleri kabul ediyoruz.

Bunların her birini hemen kötü niyetle veya karakter zayıflığıyla açıklamak doğru olmaz. İnsanların davranışlarını anlamak için içinde bulundukları koşullara, geçmiş deneyimlerine ve ilişkilerindeki güç dengesine de bakmak gerekir.

Ancak şu soruyu kendimize sormamız önemli:

Birini memnun etmek için yaptığım şey, gerçekten benim de istediğim bir şey mi? Yoksa onun gözünde değerimi kaybetmemek için mi bunu yapıyorum?

Bu sorunun cevabı, bazen fark etmediğimiz alışkanlıklarımızı ortaya çıkarabilir.

Sana yaranmak, en basit ifadeyle birinin gözüne girmek, onun beğenisini veya onayını kazanmak için davranışlarını ona göre şekillendirmek anlamına gelir. Bu davranışın arkasında çıkar, korku, kabul görme ihtiyacı veya öğrenilmiş alışkanlıklar bulunabilir. Her durumda aynı niyet söz konusu değildir. Asıl belirleyici olan, kişinin karşısındakine yakın olmak isterken kendi düşüncelerini ve sınırlarını ne ölçüde koruyabildiğidir.

Murat sonunda şunu öğrendi: İnsanlarla iyi geçinmek için her zaman haklı görünmek gerekmez. Bazen yanıldığını kabul etmek, bazen karşı tarafı dinlemek, bazen de açıkça hayır demek gerekir. Gerçek saygı, yalnızca karşı tarafın düşüncelerine değil, kendi düşüncelerine de dürüstçe yaklaşabilmektir.

Şimdi sözü size bırakıyorum.

Forum Soruları: Sizin Düşünceniz Nedir?

- Sizce birine yaranmak ile onu mutlu etmek arasındaki en belirgin fark nedir?

- Hayatınızda sırf birinin gözünden düşmemek için kendi düşüncenizi söylemediğiniz bir an oldu mu?

- İş hayatında yöneticinin her fikrine katılmak mı daha kolaydır, yoksa saygılı biçimde itiraz edebilmek mi?

- Erkeklerden güçlü ve çözüm odaklı, kadınlardan ise anlayışlı ve fedakâr olmalarının beklenmesi, insanların ilişkilerini nasıl etkiliyor?

- Bir insanın size gerçekten değer verdiğini mi, yoksa sizden bir şey elde etmek için mi yakın davrandığını nasıl anlarsınız?

Bence bu konunun en düşündürücü tarafı şu: Başkalarının gözünde iyi biri olmaya çalışırken kendi gözümüzde nasıl birine dönüştüğümüzü unutabiliyoruz.

Belki de insanın öğrenmesi gereken en önemli şey, kimseyi umursamamak değil; başkalarını önemserken kendisini de unutmamaktır.
 
Üst